|
EHRAM
 İslam
dinine göre hanımların örtünmesi yani;
mahrem yerlerinin erkekler tarafından
görünmemesi için kapatılması şarttır. İşte
Doğu ve Dogu Karadenizde yaşayan insanlar
örtünme aracı olarak ehramı meydana
getirmişlerdir. Ehram o zamandan günümüze
kadar gelmiştir ve Doğu ve Dogu Karadenizde
hala örtünme aracı olarak kullanılmakta
fakat kullananların sayısı gün geçtikçe
azalmaktadır.
Ehram tezgahı 2 m boyunda kare biçiminde 4
kenarı tahtadan yapılmış. Orta kısmında büfe
ve arasında tarak bulunur. Bobin haline
getirilen iplikler tarak üzerinde bulunan
dişlere tek tek düğümlenerek tezgaha
gerilir. Ehram tezgahı gerilirken baş
kısımlarının üç kenarına ( iki kısa bir uzun
kenarına ) gri mavi renkte FELEMENK denilen
pamuk ipliği uzatılır ve 2 cm genişliğinde
bu iplikle örülür. Yalnız beyaz ehramlarda
beyaz FELEMENK ipliği kullanılır. Bobin
haline getirilmiş 1kg iplikten bir ehram
dokunur.
Ehram iki parça olarak dokunur. Her bir
parçaya kanat adı verilir. Her iki parçada
aynı anda bir tezgaha örülür, FELEMENK
uzatılmayan kenarlar tığ veya iğne ile
çapraz şekilde sonradan birleştirilir. Sağ
ve sol kenarlara gelen kısımların 4 cm
boyunda 5 kat kendi renk ipliğinde kesilip
iğne ile geçirilerek özel püskül yapılır.
Ehramlar genellikle beyaz, siyah, mor ve boz
renkte olur, iplikle "hesap işi" olarak
işlenir. Çark yıldızı, saat kordonu,
Hanımeli, Üç Mercimekler, Ceviz kanadı,
Reyhandalı, Hanımgöbeği ,Yıldızın oynaşı,
Arı dala ters kondu gibi nakış çeşitleri
ehramlara süs olarak işlenir.
Bugün Halk Eğitim Merkezi Kurslarında ehram,
hesap işi olarak işlenip yatak örtüleri,
perdeler yapılmakta, ayrıca eskimiş ehramlar
değerlendirilerek giysi yapımında, çeşitli
masa örtüsü yapımında kullanılarak
değerlendirilmektedir.
 Kilimin
mazisi çok eskilere dayanmaktadır. Çeşitli
renk ve desenlerden ve koyun yününden
dokunan kilim al, sarı, kara, yeşil, mavi ve
pembe renklerden dokunur. Hazır kumaş
boyasına şeb, tuz, yoğurt suyu katılarak
çeşitli renklerde boya elde edilir. Kaynar
halde bulunan suyun içine iplikler konup bir
süre bekletildikten sonra kuruması için
iplere asılır. Ayrıca boya otu denilen otun
kökünden, ceviz kabuğundan, kızamık ağacı
kabuğundan da çeşitli boyalar elde
edilmektedir.
Kilimler dik tezgahlarda dokunmaktadır.
Tezgah alt ve üst mazı ile yan direklerden
meydan gelmektedir. İlmiklerin açılması için
kullanılan ağaca Hilal denilir. Örme
işlerinde kullanılan araca da KÜÇÜ ODUNU
denilmektedir. İplikler MENCİK denilen bir
usulle sarılıp, ilmiklerle örülür. KİRKİT ve
TARAK adı verilen demirden yapılmış bir
araçla ilmiklerin sıkışması sağlanır. Alt
ipliklere de ERİÇ denilir.
Bugün yaptıracak ve yaşatacak öğreticilerin
çok az olması, bu değerli el sanatımız
kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya
kalmıştır.
 Yine
bugün kaybolmaya ve unutulmaya yüz tutmuş el
sanatlarımız arasındadırlar. Heybecilik (cecim),
kuşak ve kuşak bağı , kilimcilikte
kullanılan tezgah ve tekniklerin benzeri ile
yapılmakta idi. Cecim genellikle yüklerin
taşınmasında ambalaj olarak, kışlık
yiyeceklerin kurutulmasıyla sergi olarak ,
yün çırpılması ve kurutulmasında da sergi
olarak ayrıca sofa ve avlularda sergi olarak
kullanılmaktadır.
 Tentene
(Dantel) : Tığ dokuma süsü eşyalarına
tentene denir. Eskiden olduğu gibi bugün de
en yaygın el sanatı tentenedir. Kısa, uzun,
dar ve geniş olarak kullanılacak yere göre
dokunan bir çok tentene modeli vardır.
Tentene daha çok yatak, yorgan ve yastık
örtüsü gibi eşyaların süslemesinde
kullanıldığı gibi giyim ve bir çok ev
eşyasının süslenmesinde de kullanılır. Çok
çeşit ve zengin motifler vardır.
Dantel (İğne Oyası) : İğne ile dokunan
tenteneye yörede dantel denir. Tentene gibi
zengin modelleri ve motifleri vardır.
Dokunuşunun zor ve zaman alması nedeniyle,
kullanım alanı tentene kadar geniş değildir.
 Motif
(Beyaz İş) : Bezlerin motif işlenerek
delinmesiyle elde edilen süs eşyalarına
motif (beyaz iş) denir.
Eskiden, gergev (gergef) günümüzde ise dikiş
makinası kullanılarak yapılan bir el
sanatıdır. Daha çok eskiden, genellikle
pencere ve yatak örtülerinin alt
kenarlarının süslenmesinde kullanılırdı.
Beyaz iş, motifin veya desenin çeşitli
yöntemlerle örtüye işlenip kesilmesinden
oluşturulur. Motif, yapılış tekniklerine
göre beyaz iş, acor ve Türk işi gibi isimler
alır.
Uya (Oya) : Tığ veya iğne ile iplik, boncuk
ve pul gibi süs malzemeler kullanılarak
yapılan çeşitli süslemelere yörede uya
(oya) denir. Çember gibi eşyaların kenar
süslemeleri, daha çok oya işlenerek yapılır.
Zengin mttifler vardır.
Kanaviça (Kanaviçe) : Patiska üzerine renkli
teller kullanarak iğne ile yapılan motifli
veya figürlü süs eşyalarına denir. Eskiden,
sökümlük kanaviçe bezler ve gergev (gergef),
mekik kullanılarak yapılan kanaviçe
çeşitleri yagındır. Kanaviçe son zamnlarda
kanvice denilen hazır bezler üzerine
yapılmaya başlandı. Bu bezlerden
genellikle namazlık, el bezi ve tablo gibi
eşyalar yapılır. |
